Wat er in het AD stond

Na een jaar vol demonstraties en moeizame raadsdebatten over asielzoekerscentra signaleert het AD een tegenbeweging. Zestien gemeenten runnen de opvang inmiddels geheel of gedeeltelijk zelf, waaronder Woensdrecht, Meierijstad, Hengelo, Ede, Wierden, Heeze-Leende en Rheden. Het COA blijft betaler en eindverantwoordelijke, maar de dagelijkse uitvoering ligt lokaal. Oss gaat daarin het verst. Daar wonen 250 Oekraïners en 250 asielzoekers al jaren zonder problemen samen op één locatie.

Kamerleden die in Oss op werkbezoek waren, kwamen enthousiast terug. Een gemeentelijke opvang geeft ruimte voor eigen voorwaarden, is goedkoper dan een COA-locatie en laat zien dat het om mensen gaat, niet om nummers. In juni nam de Tweede Kamer een motie aan om zulke goede voorbeelden actief onder gemeenten te verspreiden. Het COA zelf verwacht dat meer gemeenten voor duurzame gemeentelijke opvang kiezen en zegt die regie graag mogelijk te maken.

Lees het volledige artikel op AD.nl →

Wat ik het AD vertelde

Voor het artikel sprak ik de verslaggever over de gemeentelijke opvang in Rheden, die ik in opdracht van de gemeente heb opgezet. Twee dingen wilde ik kwijt.

Je kunt samenwerken met lokale ondernemers. Bij een COA-locatie zit je vast aan landelijke contracten, van cateraar tot beveiliging. Nu kan de gemeente een lokale cateraar inschakelen, die daar letterlijk baat bij heeft. Een klein voorbeeld, maar het laat zien hoe de opvang onderdeel wordt van de lokale economie in plaats van een gesloten eiland.

Bewoners hoeven niet meer te verhuizen. In het reguliere systeem worden asielzoekers regelmatig overgeplaatst, soms meerdere keren per jaar. Elke verhuizing zet de integratie stil. In Rheden blijven mensen. Vanaf de eerste dag kan het team beginnen met taal en opleiding, en wie een status krijgt, kan in Rheden zelf gaan wonen en werken.

Goedkoper is waar, maar niet het punt

De kop van het AD zet 'goedkoper' voorop. Dat klopt, en voor een gemeenteraad is het een welkom argument. Toch zou ik er geen gemeentelijke opvang op bouwen. Wie de opvang zelf regelt om te besparen, komt bedrogen uit zodra het even tegenzit. De winst zit ergens anders: in stabiliteit.

Stabiliteit voor bewoners, die niet elk half jaar opnieuw hoeven te beginnen. Stabiliteit voor de omgeving, die weet wie er woont en met wie ze kan praten. En stabiliteit voor de gemeente zelf, die eindelijk invloed heeft op wat er in haar eigen dorpen en wijken gebeurt. Dat 'harmonieuzer' uit de kop is geen toeval en geen geluk. Het is het gevolg van mensen die blijven, elkaar leren kennen en een gezicht krijgen. Precies wat de Kamerleden in Oss zagen.

Drie dingen die Oss en Rheden gemeen hebben

Bewoners blijven, dus integratie begint op dag één. De opvang is verbonden met lokale ondernemers, verenigingen en vrijwilligers. En de gemeente kent de mensen die er wonen, waardoor zorgen uit de omgeving een adres hebben.

Van zestien naar veel meer

Zestien gemeenten is een begin. Sinds 1 januari 2026 bestaat de Duurzame Gemeentelijke Opvang (DGO) als formeel model: de gemeente voert het grootste deel van de dagelijkse uitvoering uit, het COA bewaakt de wettelijke kaders. Rheden, Meierijstad en Hengelo werken inmiddels samen in een DGO-verband en delen wat ze leren. De motie van de Tweede Kamer geeft daar nu landelijke rugwind aan.

Staat jouw gemeente nog voor een taakstelling uit de spreidingswet en is nog niet alles vastgelegd? Dan is dit het moment om te verkennen of gemeentelijke opvang bij je past. In principe kan elke gemeente dit. Wat je nodig hebt, is geen groot budget of een progressieve raad, maar iemand die opstaat en de eerste stap zet.